خانه | مقالات | مدیریت منابع انسانی | مدیریت تنش (استرس) در پروژه

مدیریت تنش (استرس) در پروژه

چگونه تنش (استرس) را در پروژه‌های خود کنترل کنیم؟

همه مشاغل همواره با میزان مشخصی از تنش (استرس) همراه هستند و مدیریت پروژه نیز از این موضوع مستثنی نیست.

“The Reason More People Die From Worry Than From Work Is That More People Worry Than Work.”

Anonymous

تنش (استرس)، امری اجتناب ناپذیر 

تنش (استرس) یکی از پیامدهای تغییر و تعارض است که هردو اینها در محیط پروژه اجتناب ناپذیرند و حتی گاهی وجودشان برای ارتقا عملکرد پروژه ضروریست.

بنابراین تنش (استرس) بخشی جدایی ناپذیر از حیات یک پروژه است و مدیریت تنش یک بخش مهم از مدیریت پروژه است.

مدیران پروژه باید بدانند:

  • تنش چیست؟
  • چگونه به وجود می آید؟
  • و چگونه می توان آن را مدیریت کرد؟

تابتوانند یک مدیریت تنش موثر داشته باشند.

تنش واکنش روانشناختی نامعین بدن به هر نیازی است که متاثر از آن باشد.عواملی که تنش را به وجود می آورند “تنش زا” نامیده می شوند. (هانس سیلی)

مقاله مرتبط:‌ جنگ‌های پروژه‌ای (تعارض در تیم پروژه)

تنش وضعیت پویایی است که در آن فرد با یک فرصت، محدودیت ویا تقاضای مرتبط با آنچه که برایش مطلوب است و پیامدش را غیرقطعی و مهم یافته است، مواجه شود. (راندال شولر)
به عبارت دیگر تنش ترکیبی از سه بخش است.

عضو کانال تلگرام مدیریت پروژه شوید 


تنش می تواند مثبت هم باشد.

برای مثال یک مدیر پروژه می تواند از تنش برای داشتن بهترین عملکرد در مواقع بحرانی استفاده کند.

تنش (استرس) بالقوه به دو شرط می تواند تبدیل به تنش واقعی شود:

  1. پیامد غیرقطعی باشد
  2. نتیجه ی کار مهم باشد

سه گام در پاسخ گویی به تنش:

  • هشدار
  • مقاومت
  • واماندگی

  • هشدار: این واکنش به محض درک یک تنش زا آغاز می شود. در این مرحله افراد تمایل دارند که یا با عامل تنش زا مواجه شوند و یا کاملا از آن اجتناب کنند. در طی این مرحله بدن با تغییرات فیزیکی نظیر افزایش ضربان قلب، کاهش یا افزایش فشارخون، کمبود اکسیژن، انقباض عضلات و … همراه است.
  • مقاومت: در این مرحله بدن با عامل تنش سازگار می شود، یا تلاش می کند در برابر آن مقاوت نماید. اگر بتواند بر ان پیروز شود آسیب های جسمی ناشی از مرحله هشدار برطرف شده و بدن در برابر عامل تنش مقاوم تر می شود.
  • واماندگی: این مرحله زمانی اتفاق می افتد که عامل تنش بیشتر از توانایی بدن برای مقابله با آن پافشاری می کند. علایم مرحله هشدار دوباره پدیدار می شوند و بدن دیگر هیچ عکس العملی نمی تواند نشان دهد. بنابراین فرد تسلیم اختلالاتی مانند سردرد، فشارخون بالا، زخم معده و حمله قلبی می شود.

مقاله مرتبط: هوش ارتباطی رهبری پروژه

انواع تنش (استرس):


  • پرتلاشی: می تواند به عنوان یک برانگیزاننده که منجر به ارتقا عملکرد می شود، در نظر گرفته شود. افرادی که تنش سازنده دارند احساس می کنند که اوضاع تحت کنترلشان است.
  • پریشانی: یک عامل بازدارنده که توانایی انجام کار را در افراد کاهش می دهد. نمود این نوع تنش ممکن است آسیب ها و اختلالات  فیزیکی و  یا هیجانی در افراد را به دنبال داشته باشد.

مدیران پروژه می بایست تلاش کنند تا از پریشانی دور بمانند و فضایی را به وجود آورند که پرتلاشی داشته باشد. آنها باید با اعضای تیم پروژه رابطه ای نزدیک داشته باشند و مطمئن شوند که آنها با تنش سازنده ای مواجه هستند که باعث بهبود عملکردشان و در نتیجه عملکرد پروژه خواهد شد.

سرچشمه تنش (استرس)

عوامل مربوط به نقش ها و رابطه ها:

تعارض نقش ها:

  • تعارض درون گروهی
  • تعارض درون فردی
  • تعارض بین فردی
  • تعارض بین گروهی

ابهام در نقش:

  • چه کسی رئیس من است؟
  • چه کسی اختیار دستور دادن به من را دارد؟
  • مسئولیت من چیست؟
  • من از چه حدی از اختیارات برخوردارم؟
  • معیار سنجش عملکرد رضایت بخش در شغل من چیست؟
  • رفتارهای مناسب در شغل من چه هستند؟
  • بنابر عملکرد من، چه جریمه یا پاداش هایی وجود دارد؟

مقاله مرتبط: پیش درآمدی بر حق و تعهد

عوامل مربوط به محیط کار:

  • فشار کاری

  • زمانی که حجم کار بسیار سنگین تر از آن است که به پایان برسد.
  • زمانی که شخص مسئول به منابع کافی دسترسی ندارد
  • زمانی که شخص به دلیل عدم اموزش و نداشتن مهارت قادر به تکمیل کار نیست
  • شرایط ناامن محیط کار

  • تاکید بیش از حد بر سررسیدها

عوامل شخصی:

  • روابط میان فردی

    • برقرار کردن روابط با اعضای تیم در راستای ایجاد تیم پروژه ی سامانمند.
    • گسترش مهارت های ارتباطی موثر با تاکید ویژه بر مهارت شنیداری
    • رسیدن به یک موازنه میان اقتدار، مسئولیت پذیری و پاسخ گویی
    • واگذاری مسئولیت ها به گونه ای اثربخش
    • مذاکره برای رسیدن به یک نتیجه ی برد – برد
    • استفاده از تکنیک های انگیزشی که باعث ارتقا عملکرد افراد و تیم شوند
    • راهنمایی افراد زمانی که به کمک نیاز دارند.
    • استفاده اثربخش از قدرت و نفوذ
    • تاکید بر ساختار سازمانی مبتنی بر استفاده از روش های حل مسئله
    • کمک به یکدیگر برای رسیدن به موفقیت
    • توانمندسازی تیم پروژه و توسعه گروههای کاری خودگردان
  • عدم تواندهی مثبت

  • تغییرات و تعارضات

مقاله مرتبط: آیا می‌دانید پروژه واقعی کدام است؟

عوامل مربوط به جو پروژه:

  • چگونگی مدیریت پروژه

    • ساختار سازمانی (تخصصی، ماتریسی، ماهواره ای)
    • ارتباطات
    • اهمیت و تاکید بر ارتباط و تفاهم
    • روش مدیریت ارتباطات (محیط ارتباط باز یا بسته)
    • کانال های ارتباطی در برابر زنجیره ی فرماندهی
    • کیفیت گوش فرادادن مدیر پروژه به اعضای تیم
    • آموزش پیشرفت ارتباطات
    • تصمیم گیری
    • روند تصمیم گیری (مشارکت دادن یا ندادن افراد)
    • میزان پذیرش شکست
    • توانمندسازی
    • روش تصمیم گیری (فرمان دهی، مشورتی یا توافقی)
    • انتخاب اعضای تیم و روند انتخاب
    • میزان ورودی های درخواستی
    • منصفانه بودن روند
  • گسترش حرفه

  • سیاست های مشترک

اثرات تنش (استرس)

  “تنش همان چیزی است که شما اجازه میدهید باشد، می تواند نقش یک انگیزاننده را ایفا کند و یا میلیون ها تومان هزینه های درمانی، انحرافات شغلی و کارایی از دست رفته را به دنبال داشته باشد.”

اثرات منفی تنش مشکلاتی را برای افراد و کارفرمایان آنها ایجاد می کند. نتایج یک تحقیق این مشکلات را در پنج حوزه دسته بندی کردی است:


مقاله مرتبط: فقط مدیران پروژه جوان بخوانند!

اثرات تنش همچنینن می توانند در سه حوزه ی اصلی بیان شوند:

تندرستی و تنش (استرس):

مشکلات تنش های مرتبط با سلامت ظرفیت قابل توجهی را در افراد و سازمان ها اشغال می کنند. برخی از هزینه های این مشکلات در سازمان ها عبارت اند از:

  1. افزایش بهای بیمه  های سلامت
  2. روزهای کاری از دست رفته به دلیل بیماری (به طور میانگین ۱۶ روز در سال برای هر فرد)
  3. ۷۵ درصد از حوادث کارگران صنعتی به دلیل مشکلات عاطفی ناشی از تنش
  4. افزایش مشکلات قانونی کارفرمایان، از جمله ادعای خسارت کارکنانی که تنش های شغلی را تجربه کرده اند.

کارایی و تنش (استرس):

  • در اکثر سازمان ها تاثیر تنش روی تولیدو کارایی یک نگرانی بزرگ است.
  • تنش می تواند بسته به میزانش تاثیر مثبت و یا منفی روی کارایی پروژه داشته باشد.
  • منحنی روبرو رابطه ی بین میزان تنش وکارگرانو سطح کارایشان را نشان می دهد.

نکاتی که مدیران پروژه در این بخش باید توجه کنند:

  • پایش سطح بالای تنش (استرس) منحنی
  • ایجاد تنش مفید در تیم پروژه
  • دادن انگیزه به افراد برای انجام کارها به ویژه در بخشهای پر تنش کار
  • یافتن راه های مفید برای کاهش تعداد عوامل تنش زا و یا کاهش قدرت و اهمیت آنها

فرسودگی شغلی(job burnout):

به صورت کلی احساس خستگی فیزیکی و روحی که به دلیل خواسته های زیاد کاری ایجاد می شود و با مصرف منابع شخصی فرد مثل انرژی و احساس همراه است.

پدیده  فرسودگی کاری به صورت معمول دارای  ۳ بخش است:

  • ابراز  احساس خستگی
  • زوال شخصیتی فرد عهده دار موقعیت شغلی
  • احساس کم هنر اتمام کارها

زوال شخصیتی: به معنای برخورد با مردم به صورت شی است. برای مثال یک پرستار به  جای استفاده از اسم مریض عبارت ران شکسته در اتاق ۱۱۰ را به کار می برد.

مهم ترین ویژگی های شخصیتی در ارتباط با فرسودگی کاری:

  • آنها میزان بالایی از تنش را در نتیجه ی عوامل تنش زا شغلی تحمل می کنند
  • آنها عموما افراد خود برانگیزنده و ایده آل گرایی هستند.
  • آنها استاندارد های بالا و اغلب اهداف دست نیافتنی برای خود طلب می کنند

نشانه های فرسودگی کاری:

  • نشانه فیزیکی: ضعف و خستگی مزمن _ عفونت های تکراری_ سردرد- کمر درد- مشکلات گوارشی- نشانه های  افسردگی مثل کاهش  وزن و تغییر عادات غذاخوری
  • نشانه احساسی: خنثی و ناامید بودن – بی جوصلگی – بی علاقگی- بدبینی و عیب جویی- ابراز پریشانی
  • نشانه رفتاری: غیبت و تاخیر – مصرف مواد مخدر- الکل  یا کافئین, افزایش دفعات سیگار کشیدن- عدم  توانایی برای  تمرکز بر اتمام کار- رفتار خشونت آمیز- کاهش کارایی و سودمند

 شخصیت و تنش (استرس)

شخصیت افراد و تنش  با هم در ارتباط هستند زیرا شخصیت افراد روی میزان احتمال دریافت عوامل تنش زا در یک موقعیت کاری و نحوه ی واکنش افراد در مقابل این تنش ها تاثیر دارد.

برای مثال در یک مطالعه که بعد از سیل مخرب هریسبرگ پبسیلوانیا انجام شد, چگونگی برخورد افراد مختلف  با تنش ایجاد شده حاصل از سیل را بررسی کردند. نمونه های این مطالعه ۹۰ مدیر خصوصی سازمان های کوچک  بودند . از این تحقیق متوجه شدند  که واکنش آنها به تنش به شدت متناسب  با مرکز کنترل آنها بوده است .

مرکر کنترل از بعدهای شخصیتی انسان است.

مرکر کنترل درونی:

  • این افراد اعتقاد دارند که حوادث در زندگی آنها در بیشتر موارد نتیجه ی برخورد و عمل خودشان است ؛در نتیجه تمایل به یافتن راه حل و حل مسایل دارند.

مرکر کنترل بیرونی:

  • این افراد اعتقاد دارند که حوادث در زندگی آنها اصولا توسط شانس , سرنوشت یا سایر  افراد به وجود می آیند و در نتیجه تمایل به تسلیم شدن در مقابل موقعیت ها را دارند.

مقاله مرتبط: سنجش مزایای مدیریت پروژه

یک خصوصیت یا بعد شخصیتی دیگری که با تنش در ارتباط است میزان اعتماد به نفس  افراد است.

در محیط پروژه ابهامات مختلفی بر اساس نقش ها , اختیارات و مسئولیت ها  وجود دارد.در نتیجه  افراد با توان تحمل کمتر ابهام ، در نقش ها و اختیارات بیش تر در معرض تنش هستند.

درون گرایی و برون گرایی:

  • : میزان اجتماعی بودن افراد را توصیف می کند.

که بسته به درون گرا یا برون گرا بودن میزانی که  فرد در محیط پروژه تحت تاثیر تنش قرار می گیرد  متفاوت  است.

  • افراد درون گرا آرام , درون نگر , مرتب و منظم و باهوش هستندو گروه کمی از دوستان صمیمی را ترجیح می دهند و دوست دارند  طرح و نقشه ی قبلی داشته باشند.
  • افراد برون گرا بسیار اجتماعی , سرزنده , بی خیال و درجستجوی تغییرات و کارهای بدیع هستند.

دانلود فایل مدیریت تنش (استرس) در پروژه

فرمت : PDF

حجم: ۱٫۷MB

استفاده با ذکر منبع بلامانع است. این علم ناچیز را از اساتید بزرگوارم آموخته ام. اگر کمی و کاستی دارد، به بزرگی خود ببخشایید  و اگر مطلب برایتان مفید بود، دعای خیر فراموش نشود.

برگرفته از کتاب منابع انسانی نوشته ورما، برگردان به فارسی: سیده مروارید میرعرب و امیر مطلق ( کارشناسان ارشد مدیریت پروژه و ساخت)

دانلود فایل مقاله

 

درباره‌ی امیر مطلق

فارغ‌التحصیل دبیرستان انرژی اتمی و کارشناسی معماری دانشگاه هنر تهران، کارشناس ارشد مدیریت پروژه‌و ساخت شهید بهشتی، سعی کردم یا کاری رو شروع نکنم یا اگه شروع کردم به بهترین نحو انجامش بدم. فسپا بهونه ای خوبیه که کنار دوستام بتونم چیزهایی رو که یاد گرفتم و یاد میگیرم با بقیه به اشتراک بگذارم و ایمان دارم که جز بهترینها که هستیم، یه روز هم بقیه این موضوع رو آشکارا بیان خواهند کرد.

حتما ببینید

جنگ‌های پروژه‌ای (تعارض در تیم پروژه)

تعارض در تیم پروژه را مدیریت کنید! چگونه با تعارض‌ها برخودر کنیم؟ قطعا تعارض در تیم …

This site is protected by wp-copyrightpro.com